Ordu’nun Altınordu ilçesine bağlı Bayadı Mahallesi (eski adıyla Bayadı Köyü) sınırları içinde, il merkezine yaklaşık 13 km mesafede yer alan Karul (Kurul) Kalesi Yerleşkesi, Karadeniz Bölgesi’nin ilk bilimsel arkeolojik kazı alanı olarak tarihe geçmiştir.

Sivri bir kaya üzerine kurulu, 1. derece arkeolojik ve doğal sit alanı olan bu antik yerleşke, hem stratejik konumu hem de zengin buluntularıyla Doğu Karadeniz’in Helenistik dönemine ışık tutmaktadır.

Tarihsel Arka Plan:

Karul Kalesi, yaklaşık 2.300 yıllık bir geçmişe sahiptir.

Kazı bulguları, yerleşimin M.Ö: II. ve I. yüzyıllara, özellikle Pontos Kralı VI. Mithridates Eupator (M.Ö: 120-63) dönemine dayandığını göstermektedir.

Mithridates’in Roma’ya karşı direnişinde kullandığı savunma sisteminin bir parçası olan kale, hem askeri garnizon hem de dini bir merkez işlevi görmüştür.

Bazı buluntular yerleşim tarihini M.Ö: III. yüzyıla kadar geriye götürmektedir.

Kale, Karadeniz’e hâkim yüksek bir konumda (yaklaşık 571 metre rakım) yer alır ve doğu-batı ticaret yollarını kontrol edebilecek stratejik öneme sahiptir.

Arkeolojik Kazılar ve Buluntular:

2010 yılında Ordu Valiliği ve Müze Müdürlüğü öncülüğünde başlayan kazılar, Karadeniz Bölgesi’nde ilk bilimsel arkeolojik çalışma olma özelliğini taşır.

Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi ve Gazi Üniversitesi arkeoloji ekiplerinin yürüttüğü çalışmalar, Ordu Büyükşehir Belediyesi’nin desteğiyle günümüzde de devam etmektedir.

Kazılarda gün ışığına çıkarılan önemli eserler arasında:

Ana Tanrıça Kibele heykeli (2.100 yıllık, tahtta oturan 110 cm boyunda figür),

Dionysos ve Pan figürleri,

Keçi biçimli kompozit kaplar,

Pişmiş toprak çatı kiremitleri, seramik parçaları,

Tapınak kalıntıları, kale duvarları, sarnıç ve merdivenli gizli geçitler yer alır.

Bugüne kadar 2.000’e yakın tarihi eser bulunmuştur.

Bu buluntular, bölgede Dionysos kültünün ve ana tanrıça inancının güçlü olduğunu ortaya koymaktadır.

Kazılar sırasında 250-300 adet merdiven basamağı da temizlenerek ortaya çıkarılmıştır.

Alan, aynı zamanda doğal sit özelliğiyle korunmakta olup, ormanlık bir alanda yükselen kayalık yapısıyla dikkat çekicidir.

Günümüzdeki Durum ve Turizm Potansiyeli

Karul Kalesi, asfalt yol ile ulaşıma uygundur.

Ziyaretçiler için yürüyüş parkurları ve panorama seyir noktaları bulunmaktadır.

Ordu’nun tarih turizmi açısından en önemli değerlerinden biri olan kale, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alınması için de çalışmalar yapılmaktadır.

Kazı evi ise hem araştırmacılara hem de ziyaretçilere bilgi sunmaktadır.

Karul Kalesi Yerleşkesi, sadece bir kale değil; Pontos Krallığı’nın Karadeniz’deki izlerini, Helenistik dönemin dini ritüellerini ve 2.300 yıllık bir medeniyetin günlük yaşamını gözler önüne seren benzersiz bir arkeolojik hazinedir.

Doğa ile tarihin iç içe geçtiği bu nokta, Ordu’nun ve Türkiye’nin kültürel mirasına önemli bir katkı sunmaktadır.

Kaynaklar: Ordu Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Kültür Portalı, resmi kazı raporları ve arkeolojik yayınlar.

Bir sonraki yazımızda görüşene dek, Esen kalın.

RAMAZAN ATASOY