Ayasofya, 1500 yıllık tarihi boyunca efsanelerle örülmüş, gizli tüneller, mistik tılsımlar ve ezoterik sembollerle dolu bir yapıdır. Kutsal kase, terleyen sütun, sayılamayan kapılar, melek tasvirleri ve Tapınak Şövalyeleri'nin izleri gibi pek çok gizem, yapının korunduğuna inanılan sırları arasında yer alır. Ayasofya'nın öne çıkan gizli tılsımları ve sırları şunlardır:

Kapıların Tılsımı: Ayasofya'da 361 kapı bulunduğu ve bunlardan 101'inin tılsımlı olduğu, her sayıldığında fazladan bir kapı çıktığı rivayet edilir.

Terleyen Sütun (Ağlayan Sütun): "Meryem Ana'nın Gözyaşları" olarak bilinen, şifa verdiğine inanılan ve her daim nemli kalan sütundur.

Yeraltı Tünelleri: Ayasofya'nın altında, Bizans dönemine ait olduğu düşünülen ve günümüzde mühürlü olan, Yerebatan Sarnıcı'na kadar uzandığı sanılan gizemli 7 tünel ve yapı bulunmaktadır.

Mimarbaşının Kaybolması: Evliya Çelebi'ye göre, yapının kemerleri tamamlandığında, mimarbaşı İğnados'un tılsımlı bir şekilde kaybolduğu söylenir.

Poseidon ve Pagan Sembolleri: Yapıyı depremlerden korumak amacıyla yerleştirilen, Poseidon'un 3 başlı yabası gibi pagan tılsımları ve sütunlarda gizli Tapınakçı işaretleri bulunur.

Melek Figürleri (Seraphim): Kubbe pandantiflerinde yer alan, cennette tanrının tahtını koruduğuna inanılan 4 melek tasviridir.

Pençe Nişanı: Fatih Sultan Mehmet'in atının korkması üzerine sütuna elini dayamasıyla oluştuğuna inanılan, 6 metre yükseklikteki el izidir.

Deisis Mozaiğindeki Sır: 1264 tarihli mozaikteki Hz. İsa figürünün, gizli pagan inançlarına işaret eden farklı bir simge (sağ kaşta 11 sayısı) taşıdığı iddia edilir.

Bu gizemli unsurlar, Ayasofya'nın sadece dini değil, aynı zamanda ezoterik bir merkez olarak görüldüğünün kanıtları olarak kabul edilir.

Galata Kulesi ve Ceneviz Gizemleri;

MS 507 ila 508: Bizanslılar, muhtemelen İmparator Justinianos döneminde, Haliç'in zincirleme savunma sisteminin bir parçası olarak kıyı şeridine yakın bir yerde Megalos Pyrgos olarak bilinen erken bir kule inşa ederler.

1348: Cenevizliler, Galata'daki yerleşimlerini güçlendirmek ve bölgedeki hâkimiyetlerini sembolize etmek için 'İsa Kulesi' (Christea Turris) olarak adlandırılan bugünkü Galata Kulesi'ni inşa ederler.

1453: Osmanlı fethinden sonra kule, o zamanlar büyük ölçüde ahşap olan İstanbul'da yangınları tespit etmek için tepesine yerleştirilen muhafızlarla birlikte bir yangın gözetleme platformu olarak işlev görmüştür.

16. yüzyıl:

Kule, Sultan 3. Murad döneminde ünlü bir Osmanlı astronomu olan Takiyuddin tarafından astronomik gözlemevi olarak kullanılmıştır.

17. yüzyıl:

Bir Osmanlı bilim adamı, Hezarfen Ahmet Çelebi, kulenin tepesinden İstanbul'un Asya yakasına doğru uçar ve İstanbul Boğazı'nı geçer. Bu başarıyı elde etmek için yapay kanatlar kullanır ve adını Türk folkloruna kazır.

1794: Bir yangın kuleye ciddi zarar verir ve Sultan 3. Selim döneminde büyük bir restorasyona yol açar.

1831: Bir başka yangın önemli hasara yol açar ve Sultan 2. Mahmud döneminde restorasyona yol açar. Kuleye bugünkü ayırt edici siluetini veren konik bir çatı eklenir.

19. yüzyıl:

Kule, yangın gözetleme kulesi olarak hizmet vermeye devam etmektedir ve 1875 yılında bir fırtına nedeniyle hasar görmüş, ardından da restorasyona tabi tutulmuştur. Bu süre zarfında şehir malzemelerinin depolanması için de kullanılır.

1960'lar: Kule, İstanbul Belediyesi tarafından restore edilir ve turistik cazibe merkezi olarak halka açılır. Ziyaretçilerin şehrin panoramik manzarasını görmelerini sağlayan 360 derecelik görüntüleme platformu kuruldu.

Ceneviz gizemleri, özellikle Galata bölgesinde yoğunlaşan, 12.-15. yüzyıllar arasında Cenevizlilerin ticari kolonisi olarak şekillenen, Galata Kulesi, yeraltı geçitleri, simgeler ve gizli şifrelerle dolu tarihsel bir mirası kapsar. Bizans'a ticari imtiyazlarla bağlanan Cenevizliler, bu bölgede özgün bir şehir yapısı ve gizemli bir atmosfer oluşturmuştur.

İstanbul'daki Ceneviz Gizemleri ve Mirasları:

Galata Kulesi (Christea Turris): Cenevizliler tarafından 1348 yılında "İsa Kulesi" adıyla inşa edilen yapı, surların en yüksek noktasıydı ve Ceneviz kolonisinin savunma merkeziydi. Kulenin, yeraltı geçitleri ile Ceneviz Sarayı'na (Palazzo Del Comune) bağlandığına inanılır.

Gizli Yeraltı Geçitleri: Galata çevresinde, Cenevizlilerin şehri terk ederken veya kuşatmalar sırasında güvenli geçiş ve kaçış için kullandığı, Galata Kulesi'nden limana veya yeraltı sarnıçlarına uzanan gizli tünellerin olduğu rivayet edilir.

Armalar ve Simgeler: Galata sokaklarında, binaların duvarlarında ve özellikle Cenova Sarayı civarındaki bazı yapılarda, Cenevizlilerin soy armaları (başak, haç gibi) hala gizemini korumaktadır.

Ceneviz Sarayı (Palazzo Del Comune): Bankalar Caddesi civarında yer alan bu saray, Ceneviz yönetimi (Podestà) merkeziydi. Günümüzde bu bölgenin altında saklı mimari kalıntıların olduğu bilinmektedir.

Ticari Casusluk ve Şifreler: Cenevizlilerin Akdeniz ve Karadeniz ticaretini yönetirken kullandıkları gizli şifreli belgeler ve İstanbul üzerinden Avrupa'ya taşınan gizemli kargolar, tarihçiler için hala araştırma konusudur.

Cenevizliler, 1453'te İstanbul'un fethiyle birlikte, Galata'nın anahtarlarını Osmanlı'ya teslim etmiş ancak şehre bıraktıkları mimari ve efsanevi gizemler varlığını sürdürmüştür.

Kaynakça; (1) 7 Akbaba
Kıyametin Habercileri
Tevfik Yener | DOĞAN KİTAP
(2) İstanbul Gizemleri: Sırlar, Ziyaretçiler, Büyüler, Doğaüstü Olaylar Bilge karınca yayınları