David Rumsey Tarihi Harita Koleksiyonu’nda yer alan ve 19. yüzyılın en önemli haritacılarından Richard Kiepert tarafından çizilen “Karte von Kleinasien”, Orhangazi ve çevresine dair şaşırtıcı detaylar sunuyor.
Orhangazi – Tarih meraklıları ve araştırmacılar, sosyal medyada “garip bir harita” olarak yayılan 1916 tarihli Alman yapımı haritayı konuşuyor. Ünlü Alman kartograf Richard Kiepert (1846-1915) tarafından titizlikle hazırlanan ve ölümünden bir yıl sonra yayımlanan bu devasa harita serisi, o dönem Osmanlı toprakları olan Küçük Asya’yı (Anadolu) karış karış belgeliyor.
Alman Titizliğiyle Çizilen Bir Anadolu Panoraması
24 paftadan oluşan bu dev eserin en dikkat çekici bölümlerinden biri de Marmara ve Samanlı, Katırlı hattı. Haritada, günümüzde Bursa'nın’nın önemli ilçelerinden biri olan Orhangazi ve komşu yerleşim birimleri, o dönemin yerel isimleri ve fiziksel coğrafyasıyla birlikte yer alıyor.
Orhangazi Bölgesindeki Yerleşim İsimleri
Harita incelendiğinde, Orhangazi merkezinin yanı sıra çevresindeki köylerin ve doğal oluşumların o günkü telaffuzları ve konumları dikkat çekiyor. Kiepert’in haritasında Gürle çevresinde şu isimler ve detaylar göze çarpıyor:
Gürle Köyü: İlçe merkezi, stratejik bir kavşak noktası olarak işaretlenmiş.
Geceler ve Çeltikçi: Su kaynakları ve bataklık alanlar detaylandırılmış.
İznik Gölü: Haritada bölgenin en önemli su kütlelerinden biri olarak genişçe yer alıyor.
Çevre Yerleşimler: Mahmudiye (Ayvalıca) ve Keramet hattındaki eski köylerin yerleşim düzenleri, Osmanlı arşivleriyle örtüşen bir titizlikle işlenmiş.
Neden “Garip” Deniliyor?
Haritayı günümüz için “garip” kılan temel unsur, o dönemdeki ulaşım yollarının (kervan yolları) ve coğrafi sınırların bugünkünden çok farklı olması. Özellikle İznik Gölü’nün o dönemki büyüklüğü ve bugün yerleşim yeri olan bazı bölgelerin o günlerde boş veya bataklık olarak gösterilmesi, bölgenin 100 yılda geçirdiği değişimi gözler önüne seriyor.